Son zamanlarda neredeyse her hafta yeni bir AI agent piyasaya çıkıyor. Büyük teknoloji şirketlerinden girişimcilere kadar herkes bir şekilde yapay zeka çözümleri sunmaya başladı. Ama aklıma şu soru takılıyor: Bu iş gerçekten sürdürülebilir mi? Maliyetler, farklılaşma sorunu, yatırım balonu ve regülasyonlar derken, bu AI patlaması gerçekten uzun vadeli mi, yoksa birkaç yıl içinde ciddi bir eleme süreci mi yaşanacak?
Şunu kabul edelim, büyük dil modelleri çalıştırmak ucuz bir iş değil. Açık kaynak olarak sunulan modeller bile 1 TB’ı aşan boyutlara sahip, ciddi GPU gücü istiyor ve inanılmaz enerji tüketiyor. OpenAI, Meta, Google ve Anthropic gibi devler bile bu maliyetleri dengelemek için abonelik modellerine ve kurumsal lisans anlaşmalarına yöneliyor. Ama işin ilginç tarafı, geçtiğimiz günlerde OpenAI CEO’su Sam Altman, PRO modelinin bile zarar ettiğini açıkladı. Yani, bu kadar büyük bir şirket bile AI’yi kârlı hale getirmekte zorlanıyorsa, yeni çıkan agent’lar ne kadar ayakta kalabilir?
Daha düşük donanım ihtiyacı olan küçük ve optimize edilmiş modeller (LLaMA, Phi gibi) bu maliyetleri biraz olsun düşürüyor ama yine de herkesin kendi AI modelini çalıştırması için yeterli değil. Pazara baktığımızda, çıkan AI agent’ların çoğu birbirinin kopyası gibi. Şu an gördüğümüz şey, genellikle aynı büyük dil modellerinin API’lerini kullanan ve aslında çok da özgün olmayan ürünler. Yani, “biz de AI yaptık” diyerek ortaya çıkan çok fazla girişim var ama gerçekten farklılaşabilen ve bir sorunu çözen ürün sayısı çok az.
Bir diğer konu da yatırımlar. Son dönemde AI girişimleri akıl almaz rakamlarla fonlanıyor. OpenAI’ye Microsoft 10 milyar dolar, Anthropic’e Google ve Amazon 6 milyar dolar, Mistral’e 1 milyar dolar yatırım yaptı. Peki ama neden? Çünkü herkes bu alanda bir şeyler yakalamanın peşinde. Ama bazı yorumcular bu süreci dot-com balonuna benzetiyor. 2000’lerde internet girişimlerine büyük yatırımlar yapılmış ama çoğu gelir modeli oluşturamadığı için patlamıştı. Şu an AI için de benzer bir senaryo olabilir mi? Bana kalırsa, yatırımcı ilgisi şimdilik yüksek ama uzun vadede para kazanmayan projeler elenecek.
Bir de işin regülasyon tarafı var. Şu anda ABD, Çin ve Avrupa Birliği yapay zeka konusunda ciddi adımlar atıyor.
Trump’ın 500 milyar dolarlık yatırım planı, ABD’yi AI yarışında lider yapmayı hedefliyor.
Çin’in DeepSeek projesi ve sahip olduğu devasa veriyi serbestçe kullanabilmesi, Batı için büyük bir rekabet avantajı sağlıyor.
Avrupa Birliği’nin AI Act gibi düzenlemeleri, şirketleri daha sıkı etik ve güvenlik kurallarına tabi tutabilir.
Yani işin sadece teknik ve ekonomik tarafı yok, aynı zamanda siyasi ve yasal boyutu da giderek daha karmaşık hale geliyor.
AI alanında büyük bir patlama yaşandığı kesin, ama bu işin uzun vadede sürdürülebilir olup olmadığı bence hâlâ soru işareti.
-Maliyetler hâlâ çok yüksek.
-Farklılaşan, gerçekten benzersiz AI çözümleri çok az.
-Ortada büyük bir yatırım balonu olabilir.
-Regülasyonlar sıkılaştıkça işler daha da zorlaşacak.
Önümüzdeki birkaç yıl, bu kadar fazla AI girişiminin yaşayıp yaşayamayacağını gösterecek. Büyük oyuncular pazarı domine ederken, küçük girişimler yok mu olacak, yoksa gerçekten özgün ve verimli AI çözümleri doğacak mı?